Νίκος Κατρής: Ο Γλύπτης που Σμιλεύει την Ηφαιστειακή Ψυχή της Σαντορίνης
Ο Νίκος Κατρής αποτελεί μια από τις πιο εμβληματικές καλλιτεχνικές φυσιογνωμίες της σύγχρονης Σαντορίνης, έχοντας καταφέρει να συνδέσει άρρηκτα το όνομά του με τη γεωλογική ιστορία του τόπου του.
Με έδρα τη μοναδική Cave Art Gallery στο Ακρωτήρι, έναν παραδοσιακό υπόσκαφο χώρο που λειτουργεί ταυτόχρονα ως εκθεσιακός χώρος και εργαστήριο, ο Κατρής δίνει μορφή σε υλικά που άλλοι θεωρούν άψυχα. Η εξειδίκευσή του στη γλυπτική με ελαφρόπετρα (pumice stone) και ηφαιστειακά πετρώματα δεν είναι τυχαία· είναι μια συνειδητή επιλογή επιστροφής στις ρίζες.
Η τέχνη του Νίκου Κατρή δεν περιορίζεται στην αισθητική απόλαυση. Είναι μια σπουδή πάνω στη μεταμόρφωση. Χρησιμοποιώντας το άμεσο προϊόν των εκρήξεων που διαμόρφωσαν τη Σαντορίνη, ο γλύπτης επιχειρεί να αποδώσει την «ψυχή» του ηφαιστειογενούς τοπίου. Για τον ίδιο, κάθε κομμάτι πέτρας κουβαλάει μια μνήμη χιλιάδων ετών, μια ενέργεια που απελευθερώνεται μέσα από τη σμίλη του.
«Ο Κατρής καταφέρνει πάντα να υπερβαίνει το ανένδοτο και την προσωπική αφηγηματική προβολή, περνώντας από το ειδικό στο γενικό, στο αρχετυπικό και το μεταφυσικό.»
Η θεματολογία του αντλεί έμπνευση από τη γέννηση μέσα από το χάος, την ελληνική μυθολογία, αλλά και τη δημιουργία της ανθρωπότητας. Τα έργα που έχουν σμιλευτεί μοιάζουν να αναδύονται από τα έγκατα της γης για να πουν σπουδαίες ιστορίες που μπορούν να αγγίξουν με έναν μοναδικό τρόπο όσους θέλουν πραγματικά να θαυμάσουν.
Η καλλιτεχνική δραστηριότητα του Νίκου Κατρή είναι μια οικογενειακή υπόθεση, γεγονός που προσθέτει ένα επιπλέον επίπεδο αυθεντικότητας στη δουλειά του. Συνεργαζόμενος με τα παιδιά του, ενισχύει την τοπική πολιτιστική ταυτότητα, ενώ μέσα από τα φημισμένα σεμινάρια “Sip and Sculpt“, ανοίγει την πόρτα του εργαστηρίου του σε επισκέπτες από όλο τον κόσμο. Εκεί, ο επισκέπτης δεν είναι απλός παρατηρητής, αλλά συμμετέχει στη μυσταγωγία της δημιουργίας, σμιλεύοντας την πέτρα ενώ γεύεται τοπικά κρασιά.
Στόχος του Κατρή για τα επόμενα χρόνια δεν είναι απλώς η εδραίωση μιας καλλιτεχνικής τεχνικής, αλλά η καθιέρωση μιας συνολικής εμπειρίας. Σημασία έχει ο επισκέπτης που μπαίνει στη γκαλερί να βγαίνει έχοντας “αγγίξει” κάτι αληθινό, κάτι που θα κρατήσει μέσα του μακροπρόθεσμα. Το όνομα του έχει γίνει συνώνυμο με τη στιγμή που ο άνθρωπος συναντά τη φύση και την ιστορία μέσω της τέχνης, κάνοντας την Cave Art Gallery έναν απαραίτητο σταθμό για κάθε λάτρη του πολιτισμού στη Σαντορίνη.
«Συνέντευξη: Η Ψυχή της Γκαλερί»
1. Αν η γκαλερί σας ήταν ολόκληρος ο κόσμος και τα 3 αυτά έργα ήταν οι μοναδικοί κάτοικοί του, τι ιστορία θα έλεγαν για την ανθρώπινη εμπειρία;
Θα έλεγαν την ιστορία του ανθρώπου από την αρχή ως τη συνέχεια. Η Κυρά του Φαναριού μιλά για τη μάνα, τη ρίζα, τη δύναμη που μας κρατά όρθιους. Η Καλλίστη μιλά για την καταστροφή που γεννά κάτι νέο, για την αναγέννηση μέσα από το χάος. Και η Εύα μιλά για την αρχή της συνείδησης, για την επιλογή, για την ευθύνη του ανθρώπου απέναντι στον εαυτό του. Μαζί αφηγούνται τον κύκλο της ζωής: αγάπη, απώλεια, υπέρβαση και δημιουργία.
2. Θέλετε ο επισκέπτης μπαίνοντας στην γκαλερί να νιώθει δέος, γαλήνη ή πρόκληση; Πώς φαντάζεστε την ενέργεια που θα προκαλέσει η Εύα σε κάποιον που σας βλέπει μόνο μέσα από μια οθόνη κινητού για αρχή;
Δεν θέλω να νιώσει κάτι συγκεκριμένο· θέλω να νιώσει κάτι αληθινό. Ίσως δέος στην αρχή, ίσως σιωπή, ίσως εσωτερική ταραχή. Η Εύα, ακόμη και μέσα από μια οθόνη, δεν ζητά να εντυπωσιάσει. Ζητά να σε κοιτάξει πίσω. Να σε κάνει να σταθείς για λίγο και να αναρωτηθείς ποιος είσαι και από πού ξεκινάς.
3. Αν αφαιρούσαμε την αισθητική αξία των έργων, ποια είναι η καλλιτεχνική «σύγκρουση» και το βαθύτερο νόημα που αντιπροσωπεύει κάθε ένα από τα 3 έργα;
Η σύγκρουση δεν είναι με τον κόσμο — είναι με τον ίδιο μας τον εαυτό. Η Κυρά του Φαναριού συγκρούεται με τον πόνο της απώλειας και τον μετατρέπει σε φως. Η Καλλίστη συγκρούεται με την καταστροφή και γεννά ελπίδα. Η Εύα συγκρούεται με την αθωότητα και την επιλογή. Και τα τρία έργα μιλούν για τη στιγμή που ο άνθρωπος σπάει — και ξαναχτίζεται.
4. Τι πιστεύετε ότι θα ψάξει να βρει το κοινό στην Εύα που δεν το βρίσκει σε μια απλή εμπορική γκαλερί;
Θα ψάξει αλήθεια. Όχι κάτι για να διακοσμήσει έναν χώρο, αλλά κάτι που να αγγίζει τον εσωτερικό του κόσμο. Η Εύα δεν είναι ένα όμορφο γλυπτό — είναι ένας καθρέφτης. Και όποιος σταθεί μπροστά της, βλέπει κάτι από τον εαυτό του.
5. Σε 5 χρόνια από τώρα, θέλετε το όνομά σας να είναι συνώνυμο με μια συγκεκριμένη τεχνική, με μια συγκεκριμένη ιδέα ή με την ίδια την εμπειρία της γκαλερί;
Θα ήθελα το όνομά μου να συνδέεται με την εμπειρία. Με τη στιγμή που ο άνθρωπος μπαίνει στον χώρο και βγαίνει λίγο διαφορετικός. Η τεχνική εξελίσσεται, οι ιδέες αλλάζουν, αλλά το συναίσθημα που αφήνει η τέχνη — αυτό μένει.