Νησί ανάμεσα στη Μέρα και το Όνειρο – έτσι ονόμασε κάποιος γερμανός ποιητής τη Σαντορίνη. Η Σαντορίνη – ένα από τα πιο μοναδικά και αξιοπερίεργα μέρη του Πλανήτη μας, τέτοιας μοναδικής, φυσικής ομορφιάς, είναι άξιο σύγκρισης με τον Κόλπο του Μεξικού, το Ρίο ντε Τζανέϊρο ή την Καραϊβική. Εδώ ο μύθος βρίσκει τον τόπο του, η Ιστορία των Ελλήνων και της Μεσογείου την Απαρχή της.
Εδώ σ’ αυτό το μέρος ο Θεός Δίας ξερίζωσε βράχια από τη Θάλασσα στην ηρωική μάχη των εναντίων των Τιτάνων και έθαψε τους αντιπάλους του στη Σικελία, όπου σύμφωνα με το μύθο εις το εξής κάτω από τα νησιά Στρόμπολι και Ηφαίστειο βρίσκονται πλέον φυλακισμένοι, παίρνοντας άλλοτε τη μορφή τον σεισμών και άλλοτε ηφαιστειακών ρήξεων. Εδώ κατά την παράδοση κατοίκησε το γένος των Πελασγών, οι “Έλληνες πριν τους Έλληνες” οι Μινωίτες στην αβάπτιστη ακόμη πόλη κάτω από τα ερείπια του σημερινού Ακρωτηρίου, έχοντας έτσι το πιο σημαντικό σημείο επικοινωνίας γεωγραφικά πέρα από την Κρήτη. Ο Σπυρίδων Μαρινάτος, ο Έβανς της Ελλάδας και ευεργέτης της Σαντορίνης, ανακάλυψε αυτή την πόλη, την Πομπηία της Ελλάδας, εγκλωβισμένη κάτω από μέτρα ηφαιστειακής στάχτης, εξασφαλίζοντας έτσι μία από τις πιο σημαντικές ανακαλύψεις του 20 ου αιώνα.
Αυτή τη στιγμή στεκόμαστε πάνω στη γη αυτού του ιστορικού τόπου, από τον οποίο κάποια τμήματα του έχουν έρθει στο φώς και το οποίο στο μέλλον πρόκειται να τροφοδοτήσει το έδαφος για περισσότερες ανακαλύψεις. Ο αποψινός μας οικοδεσπότης, ο Νίκος Κατρής ανάρτησε στους τοίχους της ταβέρνας του αντίγραφα των τοιχογραφιών από την προϊστορική πόλη του Ακρωτηρίου θέλοντας έτσι να επισφραγίσει τη μαγεία αυτού του μέρους.
Η μεγάλη ηφαιστειακή καταστροφή, η οποία πριν 3.000 χιλιάδες χρόνια έπνιξε το παλιό Ακρωτήρι και κατ’ αυτό τον τρόπο σήμανε το τέλος του μινωικού πολιτισμού την Κρήτη. ήταν το σημαντικότερο ηφαιστειακό γεγονός που γνώρισε η ανθρωπότητα στην Ιστορία της, ακόμη πιο σημαντικό και από το ξέσπασμα του Βεζούβιου (79 μ. Χ.) ο οποίος ισοπέδωσε τον κόλπο της Νάπολης, πιο καταστροφικός και από το ξέσπασμα του Κρακατάου το έτος 1883.
Πολύ πιθανόν ο μύθος της Ατλαντίδος, τον οποίο ο Πλάτων περιγράφει να έχει εδώ τις ρίζες του.
Καθώς η Σαντορίνη με το πέρασμα των αιώνων άναγεννήθηκε από τις στάχτες τις. αυτό το μαγευτικό, με νερό σκεπασμένο, ηφαιστειακό τοπίο, που δημιούργησε την Καλντέρα και απέκτησε ο Άνθρωπος. Μαζί με αυτόν η ιστορία αυτού του τόπου ανέκτησε ξανά την υπόσταση του και από τότε και στο εξής η Σαντορίνη δεν έπαιψε να βρίσκεται στο επίκεντρο της μετακίνησης των λαών και των πολιτικών αναταράξεων στην ανατολική Μεσόγειο.
Όπως το κύμα της θάλασσας αφήνει τα ίχνη του στη στεριά, έτσι πέρασαν και άφησαν το στίγμα τους όλου: οι Δωριείς, οι Ρωμαίοι, οι Βυζαντινοί, οι Φράγκοι, οι Τούρκοι, οι Βενετοί, αλλά και οι Τσιγγάνοι των θαλασσών. Καθόλου περίεργο λοιπόν όταν αυτός ο τόπος προσελκύει μέχρι και στις μέρες μας όχι μόνον την Ελίτ της διεθνούς αρχαιολογίας, τους μελετητές της Ατλαντίδος, της Ηφαιστειολογίας, Γεωλογίας, αλλά και φυσιογνώστες και αναγνωρίζεται ως “hot spot”, καυτό σημείο του παγκόσμιου τουρισμού, ενώ προσελκύει ταξιδιώτες, των οποίων τα άσπρα καραβόσπιτα στη βαθυγάλανη Καλντέρα προσαράζουν. Παράλληλα υφίσταται και ως πόλος έλξης των καλλιτεχνών του ελληνικού χώρου, αλλά και την υπόλοιπης Ευρώπης και του κόσμου. Η Σαντορίνη συγκεντρώνει πέρα από τους ανεμόμυλους, τα κελάρια κρασιού ή τα εργαστήρια επεξεργασίας ντομάτας -χαρακτηριστικά ενός παλαιότερου οικονομικού προσανατολισμού-, δημιουργούς από όλο τον κόσμο, ένοικους , ατελιέ και εργαστήρια τέχνης. ακαδημίες και σχολές μουσικής.
Διότι ο Νίκος Κατρής είναι νησιώτης πέρα για πέρα. Αποφάσισε συνειδητά για το νησί, το δικό του ,νησί . για τη δική του Ιθάκη. Δεν ζει μόνο στο νησί, ζει και για το νησί αλλά και από το νησί. Η απαρχή της Ιστορία αγάπης Νίκου με τη Σαντορίνη ήταν μια συνειδητή απόφαση του, ήταν η απόφαση του για τη Σαντορίνη. Διότι είναι ένας επαναπατριζόμενος, καθ’ όλα αυτονόητο για ένα νησιώτη. Μετά των παιδικών και μαθητικών του χρόνων, τα οποία και πέρασε στον Πειραιά, επέστρεψε στο γενέθλιο νησί της οικογενείας του. Ήρθε και έμεινε. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Αφομοιώθηκε στο νησί, το οποίο ήταν και το πεπρωμένο του κάνοντας το κομμάτι του από πολλές πλευρές. Αυτό ήταν ένα ταξίδι αυτογνωσίας, ένα πραγματικό ταξίδι, μία αναζήτηση τόσο εξωτερικά όσο και εσωτερικά -επίπεδο πνευματικής υπόστασης
Διότι από τη μία είναι στα νεανικά του χρόνια ο ψαράς και δύτης ελεύθερης κατάδυσης ο Νίκος, ο οποίος ερεύνησε τους όρμους της Καλδέρας και έψαξε τις ψαρογωνιές του κόλπου του Ακρωτηρίου φτάνοντας με μια αναπνοή και τα 30/ 40 μέτρα βάθός.
Ζώντας και γίνοντας ο ίδιος αυτόπτης μάρτυρας της πιο οδυνηρής τραγωδίας των νεανικών του χρόνων του χαμού του καλύτερου του φίλου και συντρόφου του στις καταδύσεις, Ως οδηγός βάρκας εξερεύνησε τα νερά της Σαντορίνης και των γειτονικών νησιών μαθαίνοντας καλύτερα τα νερά της, τα οποία κατά την αρχαιότητα αποτέλεσαν τη μοίρα του Οδυσσέα. Ως ψαράς ήρθε σε άμεση επαφή με τον υδάτινο κόσμο, έγινε γνώστης των θαλάσσιων ειδών. Ως ελεύθερος αναρριχητής ερεύνησε κάθε σπιθαμή του “δικού” του βουνού, του όρμου του Ακρωτηρίου. Ως παρατηρητής των ανέμων του, των καιρικών αλλαγών, της παλίρροιας και των υπόγειων ρευμάτων έγινε εμπειρικός μετεωρολόγος. Ως πετρογράφος και γεωλόγος εξοικειώθηκε με τα πετρώματα της Σαντορίνης, της μορφολογίας των βράχων, τα ιζήματα, με τη στρωματογραφία και την ηφαιστειακή της γέννηση. Αποτέλεσμα αυτού ήταν η ανάπτυξη θεωριών όσον αφορά τη διαμόρφωση και δημιουργία της Καλντέρας, θεωρίες τις οποίες μπορεί και σε επιστημονικό επίπεδο να συζητήσει με ειδήμονες του τομέα αυτού.
Τέλος έχουμε να κάνουμε με τον αρχιτέκτονα Νίκο Κατρή, ο οποίος με γυμνά χέρια, δίχως σχέδιο, χωρίς ίχνος βοήθειας κάποιας μηχανής μόνο με την αξίνα και το φτυάρι, έσκαψε το ηφαιστιογενές πέτρωμα της Σαντορίνης και δημιούργησε μία σπηλιά στο τυπικό σαντορινιό στυλ, την ταβέρνα του κα πρόσφατα τον περασμένο χειμώνα το ατελιέ του, δημιουργώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο ονομάζοντας το έτσι – ένα γλυπτό σε μεγάλο μέγεθος. Σε αυτό το σημείο βέβαια δεν θα πρέπει να ξεχαστεί να αναφερθεί η ιδιότητα του ως ευρηματικού μάγειρα και ευγενικού οικοδεσπότη, ο οποίος υποδέχεται ανθρώπους από όλο τον κόσμο και φίλους του νησιού στην ταβέρνα του. Η ταβέρνα του, η οποία αποτελεί τη δεύτερη πηγή εσόδων του, είναι ένα μέρος συνάντησης και εγκαρδιότητας των ανθρώπων που τον περιβάλλουν. Αλλά και να μην ξεχάσουμε τον άνθρωπο Νίκο, τον φιλόσοφο, ο οποίος διατυπώνει σκέψεις για τον κόσμο και τις οποίες δεν διστάζει να μοιραστεί με φίλους του χωρίς να φοβάται τις σοκαριστικές αντιπαραθέσεις
Ποιός ο λόγος όλων αυτών που σας ανέφερα; Όλες λοιπόν αυτές οι γνώσεις: οι δεξιοτεχνίες και τα χόμπι του συνηγορούνε να δημιουργηθεί και να γεννηθεί μέσα από τον Νίκο ο καλλιτέχνης, ο γλύπτης, ο οποίος μέσα από μια ατέρμονη διαδικασία δημιουργίας δέθηκε οριστικά με την Σαντορίνη του.
Έπειτα από τις πρώτες του προσπάθειες τριβής με την πέτρα προερχόμενη από την θάλασσα, το ακρογιάλι και το ηφαιστειακό πέτρωμα του νησιού, λαξεύοντας τη και φτιάχνοντας μικρά κεφάλια δαιμόνων, τα οποία ο ίδιος ονομάζει “Diavolo”, αντικείμενα τέχνης, τα οποία και δώρισε και τον “ύμνο εις την παλιά Ελλάδα αποτελούμενο από ένα σύμπλεγμα πετρών, σκαλιών, ερείπια ναών και ένα γκρεμό, έλαβε σάρκα και οστά το πρώτο μεγάλο έργο του Νίκου Κατρή, η Κυρά του Φάρου (Lady of the Lighthouse). Με αυτή τη δουλεία, η οποία είναι μια καλλιτεχνική τελειότητα κάνει ο Νίκος Κατρής την εμφάνιση του ως γλύπτης στο καλλιτεχνικό στερέωμα. Αυτή η γυναικεία μορφή βρίσκεται άρρηκτα συνδεδεμένη με το Ακρωτήρι και το Φάρο λειτουργώντας ως προστάτιδα του μέρους και των κατοίκων της. Όπως μία φιγούρα σειρήνας στο κατάρτι του καραβιού σκαρφαλώνει στο βράχο, κομμάτι του νησιού, προσωποποίηση αυτού του πετρωγενή πλοίου με το όνομα Σαντορίνη. Στέκοντας στη κορυφή του ως σημάδι πνευματικής επαγρύπνησης του Φάρου.
Ο σαντορινιός αρθρογράφος Δημήτρης Πράσσος ανακάλυψε το έργο του τότε ακόμα άγνωστου Νίκου κάνοντας αναφορά σε αυτό μέσα από ένα άρθρο του. Σε μία συνομιλία που είχα ο ίδιος με τον Πράσσο, μου εξήγησε την ιδιαιτερότητα αυτού του γλυπτού χαρακτηρίζοντας το ως “μία ασυνήθιστη σύνδεση αρχαϊκής κυκλαδικής τέχνης, ιδιαίτερα του προσώπου, με μια μοναδική τοπική τέχνη εκείνη των λαξευμένων στο ξύλο φιγούρων στο κατάρτι παλαιών καραβιών”.
Σε αρκετά μικρό χρονικό διάστημα γεννήθηκαν μέσα από τα πεπειραμένα χέρια του Νίκου αρκετές δημουργίες. Περιλάμβαναν θέματα του κοινωνικού και εγγύς περιβάλλοντός του, πορτρέτα ως σύμβολα της “Νιότης” και του “Γήρατος”, έναν “Υμνο για τη Ζωή”, και η δημιουργική παραγωγικότητα, ιδιαίτερα του Φαλλού, ο οποίος κρύβεται ανάμεσα σε αυτά τα χέρια που προσεύχονται, μια αλληγορία της Άνοιξης με τη χλωρίδα και την πανίδα του νησιού αλλά και το κατά παραγγελία έργο που σμίλευσε ο Νίκος έμβλημα μιας παλιάς ιταλικής πόλης με το μαχόμενο ελέφαντα, σύμβολο της βαθιάς φιλίας που ενώνει τον Νίκο με τον κόμη Francesco Leopardi. ο οποίος κάθε χρόνο έρχεται με το πλεούμενο του και προσαράζει στα νερά του Ακρωτηρίου.
Τέλος το ζευγάρι των διπλών πέτρινων βιβλίων, ένα ανοιχτό και ένα κλειστό, βιβλία της ζωής, “σύμβολα” του ανθρώπινου πεπρωμένου κα όχι πάντα χωρίς να έχουν αντίκτυπο και να αντικάτοπτρίζονται στη δουλειά του καλλιτέχνη. Πάντοτε κατάφερνε ο Κατρής από το τελείως γυμνό, ανεκδοτικό, αυτόνομο να πετυχαίνει το αρχέτυπο, το μεταφυσικό, να πηγαίνει από το ειδικό στο γενικό.
Το χειμώνα του 2009, τα χέρια του Νίκου έφεραν στο φως την τελευταία του δουλεία, την Εύα την πρωτόπλαστη (Eva the First), καταφέρνοντας κατά αυτόν τον τρόπο να εδραιωθεί πλέον στον καλλιτεχνικό χώρο της Γλυπτικής. Η Εύα συμβολίζει μια πραγματική εξέλιξη στο επίπεδο της γλυπτικής, ούτως ώστε να μπορέσει να τιθασεύει το όχι και τόσο εύκαμπτο υλικό το μάρμαρο, στο επίπεδο της πνευματικής εξέλιξης του θέματος. Αυτός είναι ο δρόμος του ακόμα πιο καλλιτεχνικού λόγου του “Ελληνικού Ύμνου”, ο οποίος και δημιουργήθηκε πριν από δεκατέσσερα χρόνια μέσω της αποκαλυπτικής κυράς του Φαναριού σε ένα αυτόνομο γλυπτό. Κατά αυτόν τον τρόπο αποδεικνύεται ότι ο Νίκος Κατρής δεν είναι πλέον ένας αδαής καλλιτέχνης. Διότι η αδαής τέχνη δε γνωρίζει καμία εξέλιξη, δεν έχει πρόοδο.
Για το λόγο αυτό, επειδή το τελευταίο και πιο σημαντικό έργο απαιτούσε
μεγαλύτερο χώρο, έσκαψε ο Νίκος ως ευρηματικός “τυφλοπόντικας” που είναι, ακόμα πιο βαθιά στο λαγούμι του “νησιού του”. Το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία αυτής της Σπηλιάς-Γκαλερί, ένα αυθεντικό μινωικό λαγούμι, ένα μυστικιστικό μέρος, με μια δική του μαγική ατμόσφαιρα και μια δυνατή αύρα. Όπως και η ίδια η Γκαλερί αποτελεί από μόνη της ένα “γλυπτό”, ενώ συνάμα είναι η πιο σημαντική φωλιά του πιο σημαντικού του έργου, της Εύας του, κατατάσσοντας τον έτσι στο πάνθεον των σοβαρών καλλιτεχνών, αναδεικνύοντας με αυτόν τον τρόπο την μέχρι στιγμής, όχι διατυπωμένη, πέρα για πέρα αυθεντική ιδέα έτυχε να πάρει σάρκα και οστά.
Η πρώτη γυναίκα της ανθρωπότητας συνάμα η πρώτη- μητέρα-, η σύντροφος του Αδάμ και του Θεού η (πρώτη) αρχαϊκή δημιουργία, όχι από τον θεό καθ’ εικόνα πλασμένη (διότι ο θεός σύμφωνα με τη Βίβλο και ως υπόλοιπες “Βιβλιοθρησκείες” πρέπει να γίνει αντιληπτός ως πατήρ, ως άνδρας, ως πατριάρχης και το αντίθετο είδωλο του Αδάμ.) βρήκε στη σπηλιά-γκαλερί του Νίκου το ησυχαστήριο της, μια μυσταγωγική κατάσταση γεμάτη από ένα μυθικό ερμηνευτικό βάθος και πολύπλοκες ερμηνείες, πολύπλευρο και πολυερμηνευμένο.
Εν κατακλείδι θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως μια τρισδιάστατη “Μόνα Λίζα” της Σαντορίνης. Πώς μπορούσε να γίνει αυτό; Λοιπόν η Εύα του Νίκου βεβαίως χαμογελάει. Γελά με όλο της το κορμί, όπως κάποτε είχε σχολιάσει και ο Rainer Μaria Rilke για τον κορμό του, Απόλλωνα στο Λούβρο.
Με την Εύα ολοκληρώνεται και ο κύκλος του έργου της Κυράς του Φαναριού. Κατά αυτόν τον τρόπο μέσω του ταλέντου του Νίκου απέκτησε το Νησί δύο δυνατές προστάτιδες: από τη μία την Κυρά του Φαναριού, η οποία και συνδέεται με τον Άνεμο, το Νερό, τα Πλοία και την Παλίρροια και από την άλλη από τα σπάργανα της γης βγαλμένη και στο μάρμαρο σμιλευμένη την πρώτη γυναίκα, τη μητέρα της ανθρωπότητας, την πρώτη ερωμένη, μητέρα και γυναίκα, αρχέτυπο, παράδειγμα, γενέτειρα, Εύα και αρχηγική φιγούρα του Ακρωτηρίου, η οποία και συνδυάζει τα τέσσερα στοιχεία της γης της πρώτης: φωτιά, γη, νερό και αέρας.
Η Εύα δε θέτει ερωτήσεις, – δίνει τετελεσμένες απαντήσεις – πέρα από τα όρια μιας ανούσιας διαφωνίας του θρησκευτικού ζήλου αυτού του κόσμου. Μέχρι στιγμής εκπροσωπεί μια βασική φιλοσοφική ιδέα- κάτι τυπικό για έναν σκεπτόμενο Έλληνα. (Back to the roots) Επιστροφή στις ρίζες! Η Εύα του Νίκου προβάλλει τη διαμάχη ανάμεσα στους ιερωμένους, τους παπάδες, τους ιμάμηδες, τους πάστορες, τους ραβίνους και τους γκουρού σιγανά ! Η Εύα του Νίκου δεν έχει κληρονομημένη αμαρτία, είναι αμόλυντη – αναμάρτητη. δεν χρειάζεται να πράξει αμαρτία, δεν χρειάζεται να απολογηθεί για τίποτα! Υπάρχει χωρίς να πρέπει να απολογηθεί.
Για αυτό το λόγο και διάλεξε ο Νίκος Κατρής για τον αρχέτυπο της Εύας την αρχική μορφή του Κορμού. Η δική του Εύα δεν έχει πρόσωπο, δεν έχει κάποιο διαχρονικό πρόσωπο και καμία παραμόρφωση. Έχει μακρόχρονο παρελθόν από την απαρχή των καιρών, δείχνοντας σε ένα μακρινό μέλλον μέχρι το τέλος του χρόνου. Είναι πέρα από το χρόνο και με αυτόν αυτόνομη. Μια αυτόνομη φυσιογνωμία θα ήταν κάτι όχι συμβατό με την ίδια, θα ήταν το ίδιο ανέκδοτο όπως και το φύλλο συκής. Πρωταρχικά κατείχε η Εύα ένα τέτοιο είδος φύλλου, αλλά μετά από λίγο καιρό η σμίλη του το εξαφάνισε. Κατά τη διάρκεια ενός μεταμεσονύκτιου τηλεφωνήματος και καθώς με πληροφόρησε για το γεγονός μείναμε αρχικώς έντρομοι λέγοντας του: Για όνομα του Θεού και τώρα τί δηλαδή η Εύα σου δεν φέρει πλέον το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό γνώρισμα δεν μπορεί πλέον να αναγνωρισθεί ως Εύα!
Στο μεταξύ κατάφερε ο Νίκος να μας πείσει για το αντίθετο: όταν είναι χωρίς χρόνο και χωρίς κρίματα. βρίσκεται πάνω και πέρα από το προπατορικό άμάρτημα. Τότε δεν χρειάζεται και κανένα φύλλο συκής. Διότι δεν έχει κανένα ίχνος ντροπής.
Αυτό όμως συνηγορεί στο γεγονός ότι η “Εύα η Πρωτόπλαστη” τοποθετείται πάνω από τα φύλλα , πολύ περισσότερο: ανάμεσα τους. Δεν είναι ούτε μόνο γυναίκα, αλλά ούτε όμως και μόνο άνδρας. Είναι ταυτόχρονα όμως και γυναίκα και άνδρας, όπως ήταν και ο πρώτος πλατωνικός άνθρωπος σφαίρα. Αυτό εξηγεί το γεγονός ότι η Εύα η πρωτόπλαστη δύο άκρων αντίθετες πλευρές προσφέρει. Στην πρόσοιψη προβάλλεται ως μία άκρως αισθησιακή γυναίκα με τα χαρακτηριστικά της γυναικείας θηλυκότητας ως Αφροδίτη. Όμως η πίσω όψη είναι εκείνη ενός αρχαϊκού κούρου. Σε μια άκρως πιστευτή ερμηνεία η Εύα του Νίκου είναι ανδρογυναίκα! Αυτό την καθιστά ως μεταφορά της αέναης μεταμόρφωσης του άνδρα και της γυναίκας, το κύριο πρόβλημα του Έρωτα.
Φτάνουμε λοιπόν στο τέλος της προλόγησης του έργου του Νίκου Κατρή. Ποία ήταν όμως η αρχή του ; Η Σαντορίνη – Νησί ανάμεσα στη μέρα και το όνειρο πλημμυρισμένο από το φώς και τον αέρα. Ο Νίκος ως νησιώτης κουβαλά μαζί του αυτά τα δύο στοιχεία. Το όνειρο και την ημέρα. Είναι ένας ονειροπόλος που ατενίζοντας τη μέρα, τη λιακάδα και το εκτυφλωτικό φώς που περιβάλλει το Αιγαίο, την καθαρότητα του νησιού του. Είναι ένας άντρας ο οποίος πραγματοποίησε το καλλιτεχνικό του όνειρο. ‘Όπως όλοι οι καλλιτέχνες είναι ένας που του αρέσει να φαντασιώνεται. Ένας καλλιτέχνης που δεν είναι ουτοπιστής δεν μπορεί να γίνει και ρεαλιστής. Η τέχνη είναι η ίδια η μεγάλη ουτοπία. Ο καλλιτέχνης ο απόλυτος ονειροπόλος.
Κλείνοντας πού πρέπει να τοποθετήσουμε τον Νίκο Κατρή : Η κριτική τέχνη χρειάζεται κάποια ιεραρχία για να λειτουργήσει. Όποιος μπορεί να δημιουργεί φιγούρες όπως την Κυρά του Φαναριού ή την Εύα την πρωτόπλαστη κάθε άλλο πάρα ανίδεος είναι. Είναι αυτό φολκλόρ, λαϊκή τέχνη; Στα έργα του Νίκου δεν βλέπω κανένα γαίδούρι, αλλά ούτε και αστερίες ή ανεμόμυλους όπως συνηθίζεται άλλωστε σε αρκετές γκαλερί της Σαντορίνης. Είναι αυτή τέχνη κάποιου ερασιτέχνη καλλιτέχνη;
Μια καλύτερη ματιά στην Εύα του αποδεικνύει το αντίθετο. Είναι όσον αφορά το τεχνικό μέρος τέλεια. Ένα τέτοιο γλυπτό δεν μπορεί να προέλθει από έναν ερασιτέχνη.
Ο Νίκoς Κατρής είναι πέρα για πέρα αυθεντικός και συγχρόνως αναχρονιστικός μη ακαδημαϊκός, είναι μια ιδιοφυΐα , ένα μεγάλο ταλέντο. Είναι αυτόνομος και αυτόχθονας. Από δω και πέρα αυτό που θα μπορούσαμε εμείς να του ευχηθούμε είναι να συνεχίσει να είναι τόσο εργατικός και το χειμώνα φτιάχνοντας το αντίθετο της Εύας του. Εξυπακούεται ότι το μάρμαρο θα πρέπει να είναι παριανό. Ο Νίκος αυτή τη στιγμή έχει ήδη συλλάβει το επόμενο έργο του.
Dr. Rainer Bentmann
Ιστορικός Τέχνης και Αρχαιολόγος στην Γερμανία

